Voor jongeren en jong volwassenen is het gebruik van middelen bijzonder schadelijk. Het puberbrein is nog in ontwikkeling en daardoor extra kwetsbaar. Alcohol en ook drugs verstoren die ontwikkeling en dat kan van invloed zijn op het karakter en het gedrag van jongeren. Alcohol- en cannabisgebruik kan leiden tot slechtere schoolprestaties, verzuim en soms zelfs tot schooluitval. We weten dat hoe vroeger jongeren starten met middelen, hoe vaker ze blijven gebruiken en hoe groter de kans is op verslaving. Ook daarom is het belangrijk dat scholen hun studenten ondersteunen bij een gezonde persoonlijke ontwikkeling, op het gebied van omgaan met middelen. Essentieel daarbij is het stimuleren van een alcohol-, rook- en drugsvrije omgeving op school. Samen met ouders/opvoeders, die een belangrijke rol spelen in de middelenopvoeding van hun kind, kan de school helpen om het gebruik van middelen zo lang mogelijk uit te stellen of te voorkomen: NIX18 is de norm, ook voor de 18+ groep.

Hoe luidt de wet- en regelgeving op dit thema?

Roken

Tot 18 jaar mogen jongeren geen tabak kopen. Het is echter niet verboden om te roken of tabak op zak te hebben. Scholen zijn niet verplicht om een rookruimte in te richten. Vanaf 1 augustus 2020 is een rookvrij schoolterrein verplicht. Regels over roken en tabak staan in de Tabaks- en rookwarenwet. Voor het gebruik van de waterpijp en e-sigaretten gelden grotendeels dezelfde wetten als voor sigaretten.

Alcohol

Sinds 2014 mogen jongeren onder de 18 jaar geen alcoholhoudende drank kopen. Ook mogen jongeren onder de 18 jaar geen alcoholhoudende drank bij zich hebben in openbare ruimtes, zoals op straat, in parken, bij evenementen, in stationshallen en in parkeergarages. Jongeren onder de 18 jaar zijn strafbaar als ze op deze plaatsen wel alcohol bij zich hebben en riskeren een geldboete. Regels over alcohol staan in de Drank- en Horecawet.

Cannabis

Jongeren onder de 18 jaar hebben geen toegang tot coffeeshops. Coffeeshops moeten minimaal 350 meter van scholen zijn gevestigd. Dit is geregeld in de Opiumwet. Deze wet maakt een onderscheid tussen harddrugs en softdrugs. Cannabisproducten zijn softdrugs. Ten aanzien van coffeeshops is het gedoogbeleid van de overheid de laatste jaren verscherpt. Zo is het verboden om reclame te maken en hebben coffeeshops een verplichte ledenlijst.

Wat kan de school doen op dit thema?

Uw school kan een belangrijke bijdrage leveren aan het uitstellen van de leeftijd waarop uw studenten beginnen met middelengebruik. Ook kunnen ze er aan bijdragen dat ze op het moment dat ze mogen gebruiken, hier verantwoord mee omgaan. Naast voorlichting aan studenten, een helder schoolbreed beleid en het actief betrekken van ouders (voor studenten tot 18 jaar), is voor het signaleren en begeleiden van studenten die problematisch alcohol of drugs gebruiken aandacht van het hele schoolteam van belang.

Ook heeft uw gehele schoolteam een belangrijke rol in het signaleren van problematisch middelengebruik bij jongeren en het inschakelen van de juiste hulp. 

Door te werken aan de pijlers  Educatie, SignalerenSchoolomgeving en Beleid werkt de school op een goede manier aan het thema Roken, alcohol en drugspreventie. De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u adviseren en ondersteunen bij de uitvoering van de Gezonde School-aanpak op het thema Roken, alcohol en drugspreventie. Ook kunt u de Gezonde School-adviseur vragen naar relevante gezondheidscijfers op school-, gemeente- of regioniveau. 

Tip: erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

Themacertificaat Roken, alcohol en drugspreventie aanvragen

Wilt u voor het thema laten zien dat u voldoet aan alle pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering, dan kunt u het themacertificaat Roken, alcohol en drugspreventie van het vignet Gezonde School aanvragen.

Om het themacertificaat aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 
Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

Handige links

  • Helder op school is door het Trimbos-instituut ontwikkeld voor scholen die aandacht willen schenken aan preventie van alcohol, tabak en drugs.
  • Alcoholinfo.nl van het Trimbos-instituut geeft informatie over alcoholgebruik.
  • Rokeninfo.nl van het Trimbos-instituut  geeft informatie over roken.
  • Drugsinfo.nl van het Trimbos-instituut geeft informatie over drugsgebruik.