Leerlingen met een gezonde leefstijl presteren beter en zitten lekkerder in hun vel. Voldoende beweging en sport zijn essentieel bij een gezonde leefstijl. Aandacht voor sport en bewegen in het onderwijs is daarom belangrijk. Het zorgt voor een betere gezondheid, vitaliteit, fitheid en meer zelfvertrouwen bij leerlingen. Ook is het goed voor de sociale en cognitieve ontwikkeling: leerlingen leren samenwerken, doelen stellen en met winst en verlies omgaan.

Waarom aan de slag met dit thema?

Feit 1

Uit de Gezondheidsenquête/ Leefstijlmonitor blijkt dat 55% van de 4-12-jarigen in 2017 aan de Beweegrichtlijnen voldeed.

Feit 2

Laagopgeleiden voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijn.

Beweegvaardigheden

De lessen bewegingsonderwijs zijn verplicht en een onmisbaar fundament om plezier te ervaren aan en mee te doen met sporten en bewegen om de eigen aanleg spelenderwijs te ontdekken of verdiepen. Bewegen en sport hebben positieve effecten op de motorische en beweegvaardigheden en op fitheid, die voor het leren in het onderwijs allemaal van belang zijn. Het ‘Human Capital Model’ van onderzoeker Richard Bailey geeft de effecten van sport en bewegen in een model weer. 

In de nieuwe beweegrichtlijn van de Gezondheidsraad (2017) wordt voor kinderen en jongeren geadviseerd:

  • Elke dag minstens een uur aan matig intensieve inspanning te doen. Langer, vaker en/ of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel.
  • Minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te doen.

Wat kan de school doen?

De school kan op verschillende manieren bijdragen aan bewegen en sport bij leerlingen. Het gaat bij bewegen en sport enerzijds over de basis van ‘goed leren bewegen’ en anderzijds om voldoende bewegen tijdens de schooldag.

Dit gaat over planmatig bewegingsonderwijs, om zo te werken aan de kwaliteit van bewegen van de leerlingen. Zorg voor voldoende en kwalitatief goede lessen bewegingsonderwijs volgens een vakwerkplan of methode. Het komt de kwaliteit ten goede als de lessen worden gegeven door een vakleerkracht bewegingsonderwijs of een bevoegde groepsleerkracht. Kinderen die goed leren bewegen, zullen eerder ook na school, op het schoolplein en op latere leeftijd met plezier bewegen. De (vak-)leerkracht heeft een belangrijke rol bij het signaleren van leerlingen die extra ondersteuning of stimulans nodig hebben om meer of beter te bewegen. Door middel van een leerlingvolgsysteem of motorische tests kan de bewegingsvaardigheid worden getest, waarna een leerling met beweegproblemen kan worden gesignaleerd en verder begeleid.

Een sportieve school vindt het belangrijk dat leerlingen veel bewegen tijdens en na schooltijd en dat dit structureel wordt vormgegeven. Het is wenselijk dat de school structureel samenwerkt met meerdere beweeg- en sportaanbieders. Een buurtsportcoach of combinatiefunctionaris heeft hierin een verbindende rol. Het is belangrijk dat kinderen de mogelijkheden hebben om kennis te maken met verschillende sporten in de buurt. Denk ook aan het introduceren van bewegend leren, waardoor kinderen niet meer de hele dag stil zitten op hun stoel. Ook een beweegvriendelijke schoolomgeving draagt bij aan meer bewegen, zoals een uitdagend schoolplein met sportmogelijkheden, georganiseerd pleinspel en voldoende fietsenstallingen, maar ook actief meubilair. Verder is het van belang om ouders te betrekken, door hen te informeren over hoe zij gezond beweeggedrag bij hun kind kunnen stimuleren.

Door te werken aan de pijlers Educatie, Signaleren, Schoolomgeving en Beleid werkt de school op een goede manier aan het thema Bewegen en sport. De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u adviseren en ondersteunen bij de uitvoering van de Gezonde School-aanpak op het thema Bewegen en sport. Ook kunt u de Gezonde School-adviseur vragen naar relevante gezondheidscijfers op school-, gemeente- of regioniveau.

Dwarsverbanden

Het thema Bewegen en sport werkt samen met thema Voeding, bijvoorbeeld in de bestrijding van overgewicht bij leerlingen. In verschillende aanpakken gericht op overgewicht, trekken deze thema’s gezamenlijk op.

Maar ook breder dan overgewicht is er een belangrijke relatie. Zo is onderzoek gedaan door de Open Universiteit Heerlen naar de invloed van voeding en slaap op optimaal leren en hoe dit ook weer met bewegen verband houdt.

Themacertificaat Bewegen en sport aanvragen

Wilt u voor het thema Bewegen en sport laten zien dat u voldoet aan alle pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering, dan kunt u het themacertificaat Bewegen en sport van het vignet Gezonde School aanvragen.

Om het themacertificaat Bewegen en sport aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien. 
Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw schoollocatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

Knop om het themacertificaat aan te vragen

Handige links