Binnen dit thema gaat het om stimuleren van een een actieve leefstijl onder leerlingen. Enerzijds gaat het bij dit thema om planmatig bewegingsonderwijs, waarbij leerlingen goed leren bewegen. Hierbij mag extra aandacht voor inactieve of motorisch zwakke leerlingen niet ontbreken. Anderzijds besteedt een sportieve school aandacht aan een structureel aanbod van meer bewegen waar ook doelen als samenwerken, presteren, gezamenlijkheid, persoonlijke ontwikkeling (zoals fysieke ontwikkeling) en dergelijke centraal kunnen staan. Ook het aanbieden van een breed en gevarieerd aanbod van voor-, tussen- en naschoolse sport- en bewegingsactiviteiten in samenwerking met buitenschoolse beweeg- en sportaanbieders hoort bij bewegen en sporten in en rondom de school.

Het speciaal (basis) onderwijs valt onder het primair onderwijs (poprimair onderwijs ). Ook voor scholen met voortgezet speciaal onderwijs (vso) geldt: gebruik de vragenlijst voor het po, deze is aangepast voor het vso. U kunt bij het aanvragen van het vignet in de vragenlijst met een vinkje aangeven dat het om een school voor speciaal (basis-/voortgezet) onderwijs gaat.

De opzet van de vragenlijst Bewegen en Sport is net een beetje anders dan de andere thema’s. Dit heeft te maken met het feit dat er voor een deel van dit thema al een apart bestaand vak is binnen het verplichte schoolcurriculum, namelijk bewegingsonderwijs. De vragenlijst is onderverdeeld in basiscriteria en aanvullende vragen. De criteria waaraan scholen voor 100% moeten voldoen zijn opgenomen in vier pijlers en staan hieronder. Daarnaast moet er op de aanvullende (beeld-)vragen een minimaal aantal punten behaald worden om in aanmerking te komen voor het themacertificaat Bewegen en sport.

Om de effectiviteit van de activiteiten die u op het thema Bewegen en sport gaat uitvoeren te vergroten is het belangrijk om voor dit thema te werken via de volgende pijlers:

  1. Educatie
  2. Signaleren
  3. Schoolomgeving
  4. Beleid

Voor ieder van deze pijlers van de Gezonde School vindt u hieronder een beschrijving. Wilt u voor het thema Bewegen en sport laten zien dat u voldoet aan al deze pijlers en daarmee ‘integraal’ werkt aan gezondheidsbevordering? Dan kunt u het themacertificaat Bewegen en sport van het vignet Gezonde School aanvragen.

Criteria om het themacertificaat te behalen

  • Uw school werkt in alle groepen planmatig aan de beweegontwikkeling van alle leerlingen middels een methode en/of vakwerkplan voor het bewegingsonderwijs.
  • Uw school organiseert jaarlijks een sportdag.

Tips

  • Zorg er voor dat lessen bewegingsonderwijs worden gegeven door een enthousiaste, vakbekwame (vak-)leerkracht die werkt aan de hand van een gestructureerd (vakwerk)plan.
  • Niet alleen tijdens de lessen bewegingsonderwijs kan bewogen worden. Denk eens na over bewegend leren, extra beweegmomenten, energizers, enz. Op deze manier leren kinderen dat het belangrijk is om elke dag regelmatig te bewegen.
  • Naast de jaarlijkse sportdag kunnen er nog veel meer sportieve activiteiten worden georganiseerd. Denk aan deelname aan de nationale sportweek, de organisatie van een sporsorloop of deelname aan een sporttoernooi tegen andere scholen.
  • In de zoektool met Gezonde School-activiteiten vindt u talloze activiteiten/lespakketten, waarvan professionals uit de praktijk hebben vastgesteld dat ze voldoen aan kwaliteitscriteria.

Wat kunnen leerlingen op hun leeftijd?

Het 'leerplankader gezonde leefstijl' beschrijft voor diverse gezondheidsthema's wat leerlingen moeten weten, kunnen en doen. Gebruik dit leerplankader om uw eigen leerplan te structureren, keuzes te maken en om te zien wat leerlingen moeten kunnen en weten op hun leeftijd rond het thema bewegen en sport (fysiek actief). 

Voorbeelddocument Vakwerkplan

Lees het vakwerkplan Bewegingsonderwijs van basisschool de Regenboog uit Bergeijk. Bij het aanvragen van het themacertificaat Bewegen en sport moeten scholen hun vakwerkplan indienen of aangeven met welke methode zij werken.

Voorbeelddocument Beweegactiviteitenplan

Basisschool de Vlindertuin uit Roosendaal heeft een beweegactiviteitenplan opgesteld. Hierin staan een aantal mooie voorbeelden om meer bewegen tijdens de schooldag in te zetten.

Voorbeeld: Bewegend leren

Bekijk het filmpje Bewegend leren op de Lea Dasbergschool met praktische tips over het integreren van bewegen en sport in andere lessen. 

Voorbeeld: Verkiezing ‘Sportiefste Basisschool van Nederland’ en verkiezing ‘Sportiefste S(B)O-school van Nederland’

Om de twee jaar organiseert de Koninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding (KVLOKoninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding (KVLO) URL: http://www.kvlo.nl/ ) in samenwerking met het NOC*NSFNederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie de verkiezing ‘Sportiefste Basisschool van Nederland’ en de verkiezing ‘Sportiefste S(B)O-school van Nederland’. Acht scholen worden genomineerd voor de finale. Alle acht de scholen voeren een vooruitstrevend beleid op het gebied van bewegen en sport in en rondom de school en vervullen een voorbeeldfunctie voor andere scholen.

Tip: de erkende Gezonde School-activiteiten en lespakketten vindt u in de zoektool met Gezonde School-activiteiten.

Criterium om het themacertificaat te behalen

  • Uw school heeft inzicht in de motorische vaardigheden en/of het beweeggedrag van leerlingen.

Tips

  • De (vak)leerkracht bewegingsonderwijs heeft een belangrijke signaleringsfunctie. Bij leerlingen die motorisch zwak of zeer talentvol zijn, is het goed om ervoor te kiezen hen extra aandacht te geven, specifieke hulp te bieden en/of gericht door te verwijzen.
  • Houd de vorderingen van leerlingen in de lessen bewegingsonderwijs bij in een leerlingvolgsysteem. Kies een methode waar al een leerlingvolgsysteem aan gekoppeld is.
  • Kijk naar samenwerking met andere partijen om periodiek onderzoek te doen naar bijvoorbeeld sportdeelname, gewicht/lengte/BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht. of motorische vaardigheden. Aan de hand van de resultaten kan een doelgericht programma opgezet worden.
  • Bekijk ook eens de pagina 'Hoeveel moet je bewegen volgens de beweegrichtlijnen?' van Alles over sport. 

Criteria om het vignet te behalen

  • Uw school biedt een structureel aanbod van beweeg- en sportactiviteiten voor leerlingen buiten de lessen bewegingsonderwijs.
  • Voor kennismaken met sport wordt structureel samengewerkt met buitenschoolse beweeg- en sportaanbieders.

Tips

  • Laat kinderen kennismaken met verschillende beweeg- en sportactiviteiten. Door het aanbieden van een structureel (na-)schools beweeg- en sportaanbod kunnen leerlingen ontdekken waar hun interesse ligt en een goede keuze maken over welke sport bij hen past. Doe dit samen met de lokale sportclubs!
  • Lees meer over succesfactoren in de samenwerking met (lokale) sportclubs in de brochure 'Sporten op en rondom school' van NOC*NSFNederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie.
  • Informatievoorziening: informeren is hier de insteek. Denk aan een voorlichtingsavond of het versturen van informatiebrieven.
  • Opvoedondersteuning: ondersteuning van ouders bij de opvoeding. Denk aan het bieden van handvatten om bewegen en sport bij hun kind te stimuleren.
  • Ouderparticipatie: ouders krijgen een actieve rol bij de uitvoering van (het stimuleren van) bewegen en sport. Zoals een rol bij georganiseerde activiteiten of ouder en kind activiteiten.

Meer uitleg over deze vormen staan in de factsheet ouderbetrokkenheid van het programma sport en bewegen in de buurt en op de website Allesoversport.nl onder het onderwerp ‘ouderbetrokkenheid’.

Voorbeeld: Special Heroes voor speciaal onderwijs 

Sport Heroes, een programma van Stichting Special Heroes Nederland, laat kinderen en jongeren met een beperking ervaren hoe leuk sporten en bewegen is. Het programma is toegesneden op de behoefte en situatie van de doelgroep - gefaseerd en veilig kennismaken binnen de school (voor leerlingen en trainers) - vanuit school gaan leerlingen in een groepje naar de sportvereniging (veilig en leuk voor de leerlingen / beter te organiseren voor de vereniging).

Voorbeeld: Schoolactieve vereniging 

Door een structurele samenwerking tussen de school en de 'schoolactieve sportvereniging' wordt door de sportclub aanbod georganiseerd en verzorgd. Er is sprake van drie fasen: (1) kennismakingsactiviteiten onder schooltijd in de school, (2) vervolgaanbod na schooltijd in de school en (3) sportaanbod bij de vereniging.

Tips om een Gezond Schoolplein te creëren

  • Gebruik deze materialen voor een Gezond Schoolplein.
  • Sinds 1 januari 2015 gaat het budget voor buitenonderhoud direct naar schoolbesturen. Wellicht geeft dit kansen voor het creëren van een beweegvriendelijk schoolplein.
  • Wilt u meer weten over hoe u ‘Gezonde schoolpleinen’ kunt realiseren, kijk dan op www.allesoversport.nl.  

Criteria om het themacertificaat te behalen

  • Uw school voldoet aan de richtlijn van het ministerie van Onderwijs Cultuur & Wetenschap met betrekking tot het aantal lessen bewegingsonderwijs per week: groep 1 en 2 dagelijks een beweegmoment (3,75 uur per week) en groep 3 tot en met 8 minimaal 2 keer 45 minuten per week.
  • De lessen bewegingsonderwijs worden gegeven door een bevoegde groeps- en/of vakleerkracht. Bevoegd is opleiding ALO of Pabo voor het jaar 2005 of Pabo na 2005 inclusief leergang bewegingsonderwijs. 

Tips

  • Zorg dat het een en ander opgenomen wordt in het schoolplan en de schoolgids, zodat zichtbaar wordt dat het bevorderen van een actieve en gezonde leefstijl verankerd is in het beleid.
  • Aanbevolen wordt om de lessen bewegingsonderwijs te laten verzorgen door vakleerkrachten (ALO) of leerkrachten die de leergang vakbekwaam bewegingsonderwijs via pabo hebben gevolgd aan meerdere klassen te laten lesgeven ten behoeve van de kwaliteit van deze lessen.

Themacertificaat Bewegen en sport aanvragen

Themacertificaat aanvragen

Om het themacertificaat Bewegen en sport aan te vragen, vult u de vragenlijst in via het online aanvraagsysteem. Om u voor te bereiden op de gestelde vragen, kunt u de vragenlijst in pdf-versie alvast inzien.

Na het behalen van minimaal één themacertificaat mag uw school-locatie zich een Gezonde School noemen. Lees meer informatie over het vignet Gezonde School en bekijk het instructiefilmpje over het aanvraagproces.

Vraag het themacertificaat aan

Tip

Binnen Gezonde School staan naast Bewegen en sport ook andere gezondheidsthema's centraal. Kijk eens bij de andere Gezonde School-thema's!

Curriculum.nu Bewegen & sport

Voor negen leergebieden werken ontwikkelteams in stappen toe naar de actualisatie van het curriculum in het primair en voortgezet onderwijs. Op basis van de visie en de grote opdrachten benoemen de teams de kennis en vaardigheden die voor alle leerlingen van belang zijn in de verschillende fases van het primair en voortgezet onderwijs. De ontwikkelteams bestaan uit leraren en schoolleiders in het primair en voortgezet onderwijs. In 2019 worden de opbrengsten van de ontwikkelteams overhandigd aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Na politieke bespreking vormen ze de basis voor de herziening van de huidige kerndoelen en eindtermen. Lees meer over het curriculum.

Meer informatie

  • De website www.kvlo.nl, de vakvereniging voor leerkrachten bewegingsonderwijs en combinatiefunctionarissen onderwijs en sport.
  • De website www.sportindebuurt.nl geeft informatie over het programma Sport en Bewegen in de buurt.
  • www.sport.nl geeft informatie over sportclubs in de buurt.
  • Op de website van NOC*NSF vindt u algemene informatie over sport op school.
  • Op www.allesoversport.nl vindt u betrouwbare, actuele kennis en informatie over sport en bewegen op 1 plek: voor docenten, beleidsmakers, activiteitenbegeleiders, sporters, coaches en sportbestuurders.
  • Kenniscentrum Sport heeft een groot en divers aanbod van lesprogramma’s en trainingen rondom Bewegen en sport.

Ondersteuning

De Gezonde School-adviseur van uw regionale GGD kan u helpen bij de uitvoering van activiteiten rond het thema Bewegen en Sport.